Từ sản lượng cần bán mỗi năm đến công suất từng công đoạn: cách tính, công đoạn nào thường là nút cổ chai, và chừa chỗ mở rộng.
Bản biên soạn từ tài liệu công bố, đang chờ chuyên gia Hà An duyệtBắt đầu từ sản lượng, không bắt đầu từ máy
Câu hỏi đầu tiên không phải mua máy ép bao nhiêu tấn, mà là mỗi năm cần bán bao nhiêu tấn cám, gồm những loại nào (viên, mảnh, bột, thủy sản), và kế hoạch tăng trong 5 năm tới.
Công suất thiết kế (t/h) được suy ngược từ sản lượng năm, số giờ chạy thực tế mỗi ngày và số ngày chạy mỗi năm.
Công thức tính
Sản lượng năm = công suất thiết kế (t/h) × giờ chạy mỗi ngày × ngày chạy mỗi năm × hiệu suất thực tế.
Hiệu suất thực tế tính đến thời gian đổi sản phẩm, vệ sinh, bảo trì và dừng máy ngoài kế hoạch. Nhà máy nên dùng số liệu thực của chính mình; khi chưa có, kỹ sư Hà An đưa ra giả định cụ thể trong phương án.
| Ví dụ giả định | Công suất | Giờ/ngày | Ngày/năm | Hiệu suất | Sản lượng năm |
|---|---|---|---|---|---|
| Nhà máy 1 line | 10 t/h | 16 | 300 | 80 % | 38.400 tấn |
| Nhà máy 2 line | 2 × 10 t/h | 20 | 300 | 80 % | 96.000 tấn |
| Nhà máy lớn | 40 t/h | 22 | 300 | 85 % | 224.400 tấn |
Công đoạn nào quyết định công suất?
Công suất dây chuyền bằng công suất của công đoạn chậm nhất. Với cám viên, nút cổ chai thường là ép viên; với cám bột là cân trộn theo mẻ. Các công đoạn khác cần dư công suất để không chờ nhau.
- Tiếp nhận và kho xá: thường chạy theo giờ hành chính, nên công suất nạp phải lớn hơn nhiều so với công suất sản xuất để nạp đủ cho cả ngày.
- Nghiền: tính theo phần nguyên liệu cần nghiền và độ mịn; lưới càng nhỏ năng suất càng giảm.
- Cân trộn: công suất = khối lượng mẻ × số mẻ mỗi giờ; thời gian một mẻ gồm cân, xả, trộn khô, trộn ướt và xả máy trộn.
- Ép viên: năng suất phụ thuộc công thức, đường kính viên và chất lượng viên mong muốn; ép nhanh quá thì độ bền viên giảm.
- Đóng bao, xếp bao: phải theo kịp lúc chạy đồng thời nhiều line, cộng thêm ca xuất hàng.
Silo, bin và kho: tính theo ngày, không theo giờ
Dung tích silo nguyên liệu tính theo số ngày dự trữ cần có (thời gian giao hàng của nhà cung cấp, mùa vụ). Bin thành phẩm tính theo số giờ cần đệm giữa sản xuất và xuất hàng.
Các con số này nên được thống nhất với bộ phận mua hàng và bán hàng trước khi chốt thiết kế.
Chừa chỗ mở rộng ngay từ đầu
Mở rộng sau này tốn kém nhất ở khung tháp máy, nền móng và điện. Bố trí sẵn chỗ cho line thứ hai, đường hơi, công suất trạm biến áp và vị trí silo bổ sung giúp lần nâng cấp sau không phải dừng nhà máy lâu.
Quy định Việt Nam yêu cầu dòng nguyên liệu đi một chiều và tách khu vực để tránh nhiễm chéo; mặt bằng mở rộng cũng phải giữ được nguyên tắc này.
Hà An hỗ trợ gì?
Kỹ sư Hà An lập sơ đồ công nghệ và mô hình 3D toàn nhà máy từ sản lượng mục tiêu, tính công suất từng công đoạn, và đưa ra phương án chia giai đoạn đầu tư. Quý khách có thể dùng công cụ tính vít tải, gầu tải, xích tải để kiểm tra sơ bộ.
Tài liệu tham khảo
- FAO & IFIF (2020). Good practices for the feed sector. FAO Animal Production and Health Manual No. 24.
- Nghị định 13/2020/NĐ-CP, Điều 9: điều kiện cơ sở sản xuất thức ăn chăn nuôi (sửa đổi bởi Nghị định 46/2022/NĐ-CP).
- Kansas State University, Animal Feed and Pet Food Research Report (2021): năng suất ép viên và độ bền viên.
Bài viết tóm tắt và diễn giải các tài liệu trên, không đăng lại nguyên văn.